2026-10-19
Edukacyjne inspiracje podczas warsztatów i wizyt studyjnych w Czarnogórze
Dzień 1
Trzydniowa wizyta w ramach projektu LeadEx, która miała miejsce w dniach 6-8 października 2026 r. w Czarnogórze, stała się wyjątkową przestrzenią międzynarodowej wymiany doświadczeń oraz poszukiwania nowoczesnych odpowiedzi na wyzwania współczesnej oświaty. Gospodarzem pierwszego dnia roboczego w urokliwej Budvie było Centrum Kształcenia Zawodowego w Czarnogórze, które zgromadziło europejskich partnerów wokół drugiego międzyregionalnego seminarium poświęconego integracji, różnorodności i dążeniu do doskonałości w edukacji. Główny motyw przewodni dyskusji koncentrował się wokół pytania, w jaki sposób systemy oświatowe mogą skutecznie odpowiadać na indywidualne potrzeby każdego ucznia, zapewniając mu wyrównany dostęp do wysokiej jakości kształcenia. Podczas obrad przedstawiciele gospodarzy zaprezentowali czarnogórski system edukacji oraz kluczowe priorytety prowadzonych reform, obejmujące między innymi wdrażanie programów nauczania opartych na kompetencjach, rozwój zawodowy kadry pedagogicznej, cyfryzację szkół oraz zacieśnianie relacji między szkolnictwem zawodowym a rynkiem pracy.
Ważnym punktem pierwszego dnia była prezentacja różnorodnych inkluzywnych praktyk z całej Europy, stanowiących odpowiedź na potrzebę przełamywania barier w uczeniu się. Przedstawiciele Słowenii zaprezentowali rozwiązania z zakresu mediacji międzykulturowej dla dzieci ze środowisk migranckich, Chorwacja omówiła podejście do wsparcia asystentów nauczycieli w regionie Varaždin, Estońska Agencja ds. Jakości Edukacji (HAKA) przedstawiła mechanizmy samooceny w szkolnictwie zawodowym, Dania podzieliła się doświadczeniami z zakresu edukacji wielojęzycznej, Hiszpania zaprezentowała metody wspierania szkół w identyfikowaniu barier, a Czarnogóra omówiła zasady uznawania nauki pozaprogramowej studentów. Na tym tle bardzo interesującą propozycją była dobra praktyka zaprezentowana przez Województwo Podkarpackie, reprezentowane przez Zespół Placówek im. Jana Pawła II w Lubaczowie pod kierownictwem dyrektor Małgorzaty Jachyry-Mazepy.
Przedstawiona dobra praktyka pt. „Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy – szansa na zmianę” ukazuje kompleksowe podejście do resocjalizacji i edukacji chłopców niedostosowanych społecznie, kierowanych do placówki na mocy orzeczeń sądowych. Istotą tej praktyki jest stworzenie wychowankom realnej szansy na sukces życiowy i przełamanie trudności wynikających z dysfunkcji rodzinnych, uzależnień czy niepełnosprawności, poprzez innowacyjny i pełen życzliwości proces adaptacji, wieloaspektową diagnozę potrzeb oraz jednolite metody wychowawcze oparte na autonomii i budowaniu poczucia podmiotowości uczniów. W ramach ośrodka młodzież kształci się w szkole podstawowej oraz szkole branżowej I stopnia na kierunkach kucharz, murarz-tynkarz i ogrodnik, a także przygotowuje się do dorosłości w specjalnej grupie usamodzielnienia, ucząc się zarządzania budżetem czy załatwiania spraw urzędowych. Ponadto wychowankowie rozwijają swoje pasje podczas zajęć ceramicznych, szachowych, felinoterapii, pracy w ogrodzie permakulturowym czy działań wolontariackich, ściśle współpracując z lokalnymi instytucjami, takimi jak biblioteki, policja czy straż pożarna. Efektywność tej podkarpackiej dobrej praktyki potwierdzają wymierne rezultaty w postaci spadku liczby incydentów, wysokich ocen atmosfery placówki, bardzo dobrych wyników egzaminów zawodowych oraz rosnącego uznania w społeczności lokalnej, co czyni go wartościowym wzorcem do adaptacji w innych regionach Europy.
Pierwszy dzień wizyty zwieńczyła wizyta w Szkole Średniej im. Danilo Kiša w Budvie, gdzie uczestnicy zapoznali się z zapleczem dydaktycznym i ofertą kształcenia zawodowego.
Dzień 2
Drugi dzień wizyty studyjnej przeniósł uczestników do malowniczego Kotoru, gdzie dyskusje skoncentrowały się na edukacji morskiej oraz powiązaniach między uczeniem się przez całe życie a potrzebami sektora morskiego. Podczas wizyty w Morskim Liceum w Kotorze kadra kierownicza zaprezentowała specjalistyczne programy kształcenia w zakresie nawigacji, inżynierii morskiej i logistyki, akcentując rolę zapewniania jakości w przygotowywaniu młodzieży do wymagającej kariery na morzu.
Z kolei na Wydziale Studiów Morskich Uniwersytetu Czarnogórskiego profesor Danilo Nikolić oraz dr Maja Škurić przedstawili ofertę kształcenia ustawicznego dla profesjonalistów z branży, obejmującą nowoczesne moduły dotyczące zrównoważonego rozwoju branży jachtowej, energooszczędnej eksploatacji statków oraz alternatywnych paliw i napędów morskich. Istotnym wątkiem rozmów była również współpraca międzynarodowa w ramach programu Erasmus+, dzięki której rozwijany jest wspólny regionalny program magisterski w zakresie ochrony środowiska morskiego. Partnerzy odwiedzili także uczelniane centrum innowacji, przyglądając się zaawansowanym technologiom wykorzystywanym w cyfrowym nauczaniu i szukając odpowiedzi na pytanie, jak polityki regionalne mogą wspierać instytucje w elastycznym reagowaniu na zmiany na rynku pracy.
Dzień 3
Ostatni, trzeci dzień wydarzenia, który przypadł na 8 października, poświęcony został edukacji cyfrowej, praktykom inkluzywnym oraz wszechstronnemu wsparciu nauczycieli. Ekspertka Mileva Lučić z Elektrotechnicznej Szkoły Średniej im. Vaso Aligrudića w Podgoricy zaprezentowała cyfrowy ekosystem edukacyjny Czarnogóry, omawiając dostępne platformy, zasoby oraz formy doskonalenia zawodowego dla pedagogów. Z kolei profesor Tatjana Novović z Wydziału Filozofii Uniwersytetu Czarnogórskiego przybliżyła tematykę elastycznego rozwoju zawodowego nauczycieli w ramach projektu CRED4TEACH poprzez mikrokwalifikacje, a także zaprezentowała rozwiązania wspierające studentów z niepełnosprawnościami w dostępie do szkolnictwa wyższego.
W drugiej części dnia uczestnicy wzięli udział w praktycznych warsztatach poświęconych innowacjom, narzędziom cyfrowym i poszerzaniu kompetencji kadry pedagogicznej. Uczestników podzielono na kilka grup roboczych gdzie pracowali nad różnymi scenariuszami i wypracowane wyniki mieli przedstawić w postaci grafiki przygotowanej z użyciem wybranego narzędzia AI.
Ważnym akcentem kończącym seminarium była prezentacja Europejskiego Stowarzyszenia Władz Regionalnych i Lokalnych na rzecz Uczenia się Przez Całe Życie (EARLALL) na temat europejskich narzędzi SELFIE i SCAFFOLD, pomagających szkołom w cyfrowej autorefleksji oraz planowaniu nauczania opartego na kompetencjach.
Trzydniowa wizyta w Czarnogórze wyraźnie pokazała, że budowanie nowoczesnej i inkluzywnej edukacji wymaga ciągłego współdziałania, wspierania nauczycieli oraz odwagi we wdrażaniu innowacji, korelujących z lokalnymi potrzebami.